Energetyka wiatrowa

     Według prognozy BTM Consult w latach 2006-2010 można spodziewać się przeciętnego wzrostu na poziomie 16,5%. Analizując rozwój wydarzeń w 2006 r., dynamika na światowym rynku energetyki wiatrowej wskazuje na możliwość osiągnięcia wyższych poziomów wzrostu.

W latach 90. XX w. i w pierwszych pięciu latach XXI w. większość nowych instalowanych mocy w energetyce wiatrowej była zlokalizowana na terenie Europy (ok. 2/3 całkowitej mocy) – głównie w krajach Unii Europejskiej. Jednak ostatnie dane i prognozy wskazują, że najwyższe tempo wzrostu w najbliższych latach (prognozy krótkoterminowe) będzie występować w krajach azjatyckich, a także w USA. Natomiast prognozy długoterminowe sporządzone dla 2025 r. wskazują, że udziały te wyrównają się i ok. 25% z całkowitej zainstalowanej światowej mocy będzie zlokalizowane w Azji.

 

 

Tab. 1. Zainstalowana moc i roczne przyrosty mocy elektrowni wiatrowych w wybranych krajach i na świecie [MW]

 

Kraj	Całkowita moc zainstalowana na koniec 1996 r.	Przyrosty mocy [MW]									Całkowita moc zainstalowana na koniec 2005 r.
		1997	1998	1999	2000	2001	2002	2003	2004	2005
Niemcy	1552	533	793	1568	1665	2627	3247	2645	2037	1808	18 428
USA	1615	29	577	477	165	1635	410	1687	389	2431	9 181
Hiszpania	250	262	368	932	1024	1050	1493	1377	2065	1764	10 027
Dania	835	285	310	325	603	115	391	243	9	22	3 122
Indie	820	120	82	43	169	236	195	423	875	1430	4 253
Włochy	71	33	94	80	147	276	103	116	221	452	1 717
Wielka Brytania	273	55	10	24	63	100	78	103	240	446	1 353
Holandia	285	44	50	54	40	bd.	207	217	169	154	1 219
Portugalia	19	20	13	10	50	bd.	bd.	107	226	500	1 022
Chiny	79	67	54	25	84	bd.	68	99	197	496	1 264
Japonia	19	bd.	11	38	74	bd.	140	273	249	142	1 159
Austria	20	bd.	5	9	35	bd.	bd.	276	192	218	819
Francja	5	8	8	4	38	15	52	91	138	367	757
Polska	0,9	1,9	0	0,7	0,6	23	0	30	0	4	73
UE 25	bd.	bd.	bd.	bd.	bd.	bd.	bd.	5 452	5 703	6 183	40 504
Świat	6 070	1 566	2 597	3 922	4 495	6 824	7 277	8 344	8 154	11 407	59 264

 

Źródło: opracowanie własne na podstawie: (1996-2005) BTM Consult, (2002-2005) EWEA dane dla UE 25, wg danych autora i Laboratorium Monitoringu Energii Wiatrowej AGH w Polsce zainstalowane w 2005 r. było 62 MW, natomiast w 2006 r. zanotowano znaczący wzrost mocy zainstalowanej, która wynosi obecnie 142 MW. Należy pamiętać, że w każdym roku dokonano także deinstalacji części mocy zainstalowanej, więc całkowita moc na koniec 2005 r. nie jest prostą suma poszczególnych przyrostów w kolejnych latach.

 

 Moc zainstalowana na świecie

Źródło: opracowanie własne na podstawie International Wind Energy Development – World Market Update 2005 and Forecast 2006–2010

 

Z tab. 1. i z rysunku wynika, że wzrost ten jest imponujący i wciąż utrzymuje się na wysokim poziomie. Cechą charakterystyczną ostatnich lat był mały spadek wielkości dynamiki przyrostu mocy zainstalowanej (lata 2002 i 2003, widoczne na rysunku, zmniejszenie się nachylenia krzywej) oraz zaobserwowana w 2004 r. ujemna dynamika przyrostu mocy zainstalowanej (liczona corocznie). Dla sceptyków energetyki wiatrowej te fakty stały się podstawą do budowania wizji końca jej rozwoju. Jednak, jak pokazał 2005 r. i zanotowany w nim rekord zainstalowanej mocy (11 407 MW), te opinie były przedwczesne. Dla dalszego rozwoju energetyki wiatrowej w Europie, kluczowy wydaje się aspekt wzrastającego nasycenia się rynków europejskich – szczególnie Niemiec i Hiszpanii, nie wspominając już o Danii i Holandii, które jako pionierzy energetyki wiatrowej już prawie całkowicie nasyciły swoje rynki. Niemniej drzemie w nich jeszcze wielki potencjał energetyki wiatrowej na morzu (off-shore). Nie należy także zapominać o krajach ściany wschodniej (m.in. nowych członkach UE), w których wciąż tkwią uśpione potężne możliwości dalszego rozwoju energetyki wiatrowej. Niech przykładem będzie tu Polska, która po latach przestoju zainstalowała w 2006 r. ok. 80 MW nowej mocy, co daje obecnie ok. 142 MW całkowitej mocy zainstalowanej.

 

 

 

Sytuacja na rynku światowym została jednak znacznie poprawiona przez kraje azjatyckie i USA. Właśnie w ostatnich latach są tam rejestrowane najwyższe tempa wzrostu – szczególnie dotyczy to Chin, Indii, Japonii, a także USA. Najbardziej imponujący wzrost podczas ostatnich trzech lat miał miejsce właśnie w Chinach, gdzie wyniósł on 38,8%, w Indiach – 35,7% i w Japonii odpowiednio 33,6%.

Generalnie światowy rynek energetyki wiatrowej może być obecnie podzielony na: rynki dojrzałe – kraje europejskie (szczególnie kraje „starej” Unii) i rynki wschodzące – gdzie w dominuje Azja.

Właśnie Azja zaczyna powoli przewodzić w kolejnych rekordowych wielkościach mocy zainstalowanej. Prognozy wskazują na to, że silny wzrost będzie kontynuowany przez kolejnych kilka lat (tab. 2). Według nich można spodziewać się przyrostu wielkości rocznych mocy zainstalowanych z ok. 11 GW obecnie – do 25 GW w 2010 r. Prognozy długoterminowe wskazują wzrost tej wielkości aż do 34 GW na rok (dla lat 2015-2025). Czy tak optymistyczne prognozy spełnią się, pokaże czas. Energetyka wiatrowa udowodniła już, że stać ją na znacznie więcej niż wskazują prognozy.

Jednak jak na razie zapotrzebowanie (popyt) ogólnoświatowy przewyższa moce produkcyjne, a producenci i dostawcy technologii turbin wiatrowych ogłaszają, że czas dostarczenia turbin sięga już prawie trzech lat. Ten czynnik aktualnie może hamować dynamikę wzrostu.

Ostatnie długoterminowe prognozy przedstawione w dokumencie Ten Year Review2 szacują, że w 2025 r. ponad 1000 GW mocy zainstalowanej będzie pracować w światowym systemie energetycznym. Według tych prognoz silny wzrost jest oczekiwany szczególnie na wiodących rynkach azjatyckich.

 

 

 

Źródło: opracowanie własne na podstawie International Wind Energy Development – World Market Update 2005 & Forecast 200 –20101

 

 

 

Źródło: opracowanie własne na podstawie International Wind Energy Development – World Market Update 2005 & Forecast 2006–20101

 

Z danych przedstawionych w tab. 2 i 3 wynika, że znacząco zmieniona zostanie struktura wykorzystania energii wiatru między kontynentami. W perspektywie 2025 r. będą dominować trzy kontynenty: Ameryka, Europa i Azja, które – jak się szacuje – będą mieć podobne udziały w światowej zainstalowanej mocy wiatru, wynoszące ok. 20 – 30%. Jak już wspomniano obecnie więcej niż dwie trzecie światowej zainstalowanej mocy w energetyce wiatrowej znajduje się w Europie. Te przemiany są już zauważalne w prognozach krótkoterminowych (tab. 2-3), wg których w Azji w 2010 r. moc ma wzrosnąć aż czterokrotnie. Obok Indii zdecydowanym liderem regionu będą Chiny (już dziś zauważalne jest znaczne zwiększenie dynamiki wzrostu Chin pod względem mocy zainstalowanej – tab. 1-3), które już za pięć lat mają mieć zainstalowane 7 764 MW w energetyce wiatrowej, a więc ponad sześciokrotnie więcej niż w 2005 r. (1264 MW).

Energia wiatru osiągnie także znaczny udział w światowych systemach elektroenergetycznych. W Europie szacuje się ją na poziomie prawie 20%, a w ujęciu ogólnoświatowym może ona sięgnąć poziomu 8-9%.Aktualnie najwyższy poziom penetracji rynku ma Dania – wynosi on ponad 20%, a w niektórych regionach sięga 40%. W styczniu 2005 r. zanotowano tam największy dotychczas stopień penetracji całego rynku, który wyniósł 32% zapotrzebowania na energię elektryczną. W Niemczech wielkość tej penetracji wynosi ok. 10,4% zapotrzebowania na energię elektryczną, która jest pokrywana ze wszystkich źródeł energii odnawialnej (z energii wiatru pokrywane jest prawie 7% tego zużycia).

 

1. International Wind Energy Development – World Market Update 2005 & Forecast 2006-2010, BTM Consult ApS –3/2006.

2. Ten Year Review of the International Wind Power Industry 1995-2004 – Forecast for 2015 & Long Term Scenario to 2025, BTM Consult ApS –10/2005.

dr inż. Bartosz Soliński, Akademia Górniczo-Hutnicza, Wydział Zarządzania